Zarýad beriş infrastrukturasyndaky tendensiýalar

Häzirki wagtda zarýad beriş isleginiň köp bölegi öýde zarýad beriş arkaly kanagatlandyrylýan bolsa-da, adaty ulaglara ýangyç guýmak üçin amatlylyk we elýeterlilik derejesini üpjün etmek üçin köpçülige elýeterli zarýad beriji enjamlara barha köp zerurlyk ýüze çykýar. Hususan-da, öýde zarýad beriş mümkinçiliginiň has çäkli bolan şäher ýerlerinde, köpçülige elýeterli zarýad beriji infrastruktura elektrik awtoulaglarynyň ornaşdyrylmagy üçin esasy mümkinçilik bolup durýar. 2022-nji ýylyň ahyrynda dünýäde 2,7 million köpçülige elýeterli zarýad beriji nokat bardy, olaryň 900 000-den gowragy 2022-nji ýylda gurnaldy, bu 2021-nji ýyldaky önümlerden takmynan 55% köp we pandemiýadan öňki 2015-2019-njy ýyllar aralygyndaky 50% ösüş depginine deňeşdirip bolýar.

Haýal zarýad berijiler

Dünýäde 600 000-den gowrak jemgyýetçilik haýal zarýad beriş nokatlary bar12022-nji ýylda gurnaldy, şolaryň 360 000-si Hytaýda guruldy, bu bolsa ýurtda haýal zarýad berijileriň sanyny 1 milliondan gowrak etdi. 2022-nji ýylyň ahyrynda Hytaýda umumy haýal zarýad berijileriň dünýädäki sanynyň ýarysyndan gowragy ýerleşýärdi.

Ýewropa 2022-nji ýylda jemi 460 000 haýal zarýad beriji bilen ikinji orny eýeleýär, bu geçen ýyl bilen deňeşdirilende 50% ösüşdir. Niderlandlar Ýewropada 117 000 bilen öňde barýar, ondan soň Fransiýada 74 000 töweregi we Germaniýada 64 000 töweregi. Birleşen Ştatlarda haýal zarýad berijileriň gory 2022-nji ýylda 9% artdy, bu esasy bazarlaryň arasynda iň pes ösüş depginidir. Koreýada haýal zarýad berijileriň gory geçen ýyl bilen deňeşdirilende iki esse artdy we 184 000 zarýad nokadyna ýetdi.

Çalt zarýad berijiler

Umumy elýeterli çalt zarýad beriji enjamlar, esasanam awtoýollaryň ugrunda ýerleşýän enjamlar, has uzak ýollara çykmaga mümkinçilik berýär we elektrik ulaglarynyň ulanylmagyna päsgel berýän uzak aralyk aladasyny çözüp biler. Haýal zarýad beriji enjamlar ýaly, umumy çalt zarýad beriji enjamlar hem hususy zarýad beriji enjamlara ygtybarly elýeterliligi bolmadyk sarp edijilere zarýad beriji çözgütleri hödürleýär we şonuň bilen ilatyň has giň böleginde elektrik ulaglarynyň ulanylmagyna itergi berýär. 2022-nji ýylda dünýäde çalt zarýad beriji enjamlaryň sany 330 000 köpeldi, emma ösüşiň aglaba bölegi (tas 90%) Hytaýdan geldi. Çalt zarýad beriji enjamlaryň ornaşdyrylmagy ilatly şäherlerde öý zarýad beriji enjamlaryna elýeterliligiň ýoklugynyň öwezini dolýar we Hytaýyň elektrik ulaglaryny çalt ornaşdyrmak maksatlaryny goldaýar. Hytaýda jemi 760 000 çalt zarýad beriji enjam bar, ýöne umumy çalt zarýad beriji enjamlaryň umumy sanynyň köpüsi diňe on welaýatda ýerleşýär.

Ýewropada 2022-nji ýylyň ahyryna çenli umumy çalt zarýad berijileriň sany 70 000-den geçdi, bu 2021-nji ýyl bilen deňeşdirilende takmynan 55% artmakdyr. Iň uly çalt zarýad berijileriň sanyna eýe bolan ýurtlar Germaniýa (12 000-den gowrak), Fransiýa (9 700) we Norwegiýa (9 000). Ýewropa Maýa goýum banky bilen Ýewropa Komissiýasynyň arasyndaky Ýewropa arkaly aragatnaşyk ulgamynda (TEN-T) elektrik zarýad berijileriň örtük talaplaryny kesgitlejek teklip edilýän alternatiw ýangyç infrastrukturasy düzgünleşdirmesi (AFIR) boýunça wagtlaýyn ylalaşykda görkezilişi ýaly, Ýewropa Bileleşiginde umumy zarýad beriji infrastrukturany mundan beýläk-de ösdürmek üçin aýdyň maksat bar. 2023-nji ýylyň ahyryna çenli elektrik çalt zarýad berijileri öz içine alýan alternatiw ýangyç infrastrukturasy üçin 1,5 milliard ýewrodan gowrak serişde goýberer.

Birleşen Ştatlar 2022-nji ýylda 6300 sany çalt zarýad beriji enjam gurnady, olaryň dörtden üç bölegi Tesla Supercharger-lerdi. 2022-nji ýylyň ahyrynda çalt zarýad beriji enjamlaryň umumy sany 28 000-e ýetdi. Hökümetiň (NEVI) tassyklanmagyndan soň, ýakyn ýyllarda ýerleşdirilişiň çaltlaşmagyna garaşylýar. ABŞ-nyň ähli ştatlary, Waşington we Puerto-Riko maksatnama gatnaşýarlar we 122 000 km awtoýolda zarýad beriji enjamlaryň gurluşygyny goldamak üçin 2023-nji ýyl üçin eýýäm 885 million ABŞ dollary möçberinde maliýe serişdeleri bölünip berildi. ABŞ-nyň Federal Awtoýol Administrasiýasy yzygiderliligi, ygtybarlylygyny, elýeterliligini we utgaşyklylygyny üpjün etmek üçin federal maliýeleşdirilýän elektrik awtoulag zarýad beriji enjamlary üçin täze milli standartlary yglan etdi. Täze standartlaryň arasynda Tesla ABŞ-nyň Supercharger-iniň (Supercharger-ler ABŞ-da çalt zarýad beriji enjamlaryň umumy sanynyň 60% -ini düzýär) we Destination Charger ulgamynyň bir bölegini Tesla däl elektrik awtoulaglary üçin açjakdygyny yglan etdi.

Elektrik awtoulaglarynyň has giň ulanylmagyny üpjün etmek üçin umumy zarýad beriş nokatlaryna barha zerurlyk ýüze çykýar

Elektrik awtoulaglarynyň satuwynyň ösüşini göz öňünde tutup, jemgyýetçilik zarýad beriş infrastrukturasyny ornaşdyrmak elektrik awtoulaglarynyň giňden ornaşdyrylmagy üçin örän möhümdir. Mysal üçin, Norwegiýada 2011-nji ýylda her jemgyýetçilik zarýad beriş nokadynda takmynan 1,3 batareýaly elektrik LDV bardy, bu bolsa mundan beýläk-de ornaşdyrylmagy goldady. 2022-nji ýylyň ahyrynda, LDV-leriň 17% -den gowragy BEV bolansoň, Norwegiýada her jemgyýetçilik zarýad beriş nokadynda 25 BEV bardy. Umuman, batareýaly elektrik LDV-leriň paýy artdygyça, BEV-e düşýän zarýad beriş nokadynyň gatnaşygy azalýar. Elektrik awtoulaglarynyň satuwyndaky ösüş diňe zarýad beriş isleginiň elýeterli we elýeterli infrastruktura, ýagny öýlerde ýa-da işde hususy zarýad beriş ýa-da jemgyýetçilik üçin elýeterli zarýad beriş stansiýalary arkaly kanagatlandyrylan halatynda dowam edip biler.

Umumy zarýad beriji üçin elektrik LDV-leriniň gatnaşygy

Saýlanan ýurtlarda batareýa-elektrik LDV-niň umumy zarýad beriş nokadynyň batareýa elektrik LDV paýyna gatnaşygy

PHEV-ler BEV-lere garanda umumy zarýad beriş infrastrukturasyna has az bagly bolsa-da, zarýad beriş nokatlarynyň ýeterlik elýeterliligi bilen baglanyşykly syýasat işläp düzmekde umumy PHEV zarýadlandyrmagy öz içine almaly (we höweslendirmeli). Eger zarýad beriş nokadyna düşýän elektrik LDV-leriniň umumy sany göz öňünde tutulsa, 2022-nji ýylda dünýäde ortaça her zarýad beriji üçin on sany EV boldy. Hytaý, Koreýa we Niderlandlar ýaly ýurtlar geçen ýyllaryň dowamynda her zarýad beriji üçin on sanydan az EV-ni sakladylar. Umumy zarýad beriş ulgamyna köp bil baglaýan ýurtlarda umumy elýeterli zarýad berijileriň sany EV-leriň ornaşdyrylmagyna esasan gabat gelýän tizlikde artýar.

Şeýle-de bolsa, öýde zarýad bermegiň giňden elýeterliligi bilen häsiýetlendirilýän käbir bazarlarda (zarýad berijini oturtmak mümkinçiligi bolan bir maşgalaly öýleriň paýynyň ýokary bolmagy sebäpli) her umumy zarýad beriş nokadyna düşýän elektrik awtoulaglarynyň sany has-da ýokary bolup biler. Mysal üçin, Birleşen Ştatlarda her zarýad beriji üçin elektrik awtoulaglarynyň gatnaşygy 24, Norwegiýada bolsa 30-dan gowrak. Elektrik awtoulaglarynyň bazara aralaşmagy artdygyça, hatda bu ýurtlarda hem hususy öý ýa-da iş ýerindäki zarýad beriş opsiýalaryna elýeterliligi bolmadyk sürüjileriň arasynda elektrik awtoulaglarynyň ornaşdyrylmagyny goldamak üçin jemgyýetçilik zarýad beriş ulgamy barha möhümleşýär. Şeýle-de bolsa, her zarýad beriji üçin elektrik awtoulaglarynyň optimal gatnaşygy ýerli şertlere we sürüjileriň zerurlyklaryna baglylykda tapawutlanar.

Elýeterli umumy zarýad beriji enjamlaryň sanyndan has möhüm zat, çalt zarýad beriji enjamlaryň haýal zarýad beriji enjamlara garanyňda has köp elektrik ulagyna hyzmat edip bilýändigini göz öňünde tutup, her elektrik ulagy üçin umumy umumy zarýad beriji kuwwatlylyk bolmagy mümkin. Elektrik ulaglaryny ulanmagyň ilkinji tapgyrlarynda, bazar kämilleşýänçä we infrastrukturanyň ulanylmagy has netijeli bolýança, zarýad beriji enjamlaryň ulanylyşynyň deňeşdirme boýunça pes boljakdygyny göz öňünde tutup, her elektrik ulagy üçin elýeterli zarýad beriji kuwwatlylygyň ýokary bolmagy manysy bar. Muňa laýyklykda, Ýewropa Bileleşiginiň AFIR-däki talaplary hasaba alnan awtoulag parkynyň ululygyna esaslanyp, umumy energiýa kuwwaty üçin talaplary öz içine alýar.

Dünýäde elektrik energiýasynyň ortaça umumy zarýad beriş kuwwaty her elektrik awtoulagy üçin takmynan 2,4 kWt. Ýewropa Bileleşiginde bu gatnaşyk has pes, ortaça her elektrik awtoulagy üçin takmynan 1,2 kWt. Koreýada iň ýokary gatnaşyk her elektrik awtoulagy üçin 7 kWt bolup durýar, hatda umumy zarýad berijileriň köpüsi (90%) haýal zarýad berijiler bolsa-da.

Umumy zarýad beriş nokadyna düşýän elektrik LDV-leriniň sany we elektrik LDV-sine düşýän kWt, 2022

Açyk

Her zarýad nokadyna düşýän elektrik LDV-leriniň sany kW elektrik LDV-lerine umumy zarýad bermek Täze Zelandiýa Islandiýa Awstraliýa Norwegiýa Braziliýa Germaniýa Şwesiýa Birleşen Ştatlar Daniýa Portugaliýa Beýik Britaniýa Ispaniýa Kanada Indoneziýa Finlýandiýa Şweýsariýa Ýaponiýa Taýland Ýewropa Bileleşigi Fransiýa Polşa Meksika Belgiýa Dünýä Italiýa Hytaý Hindistan Günorta Afrika Çili Gresiýa Niderlandlar Koreýa 08162432404856647280889610400.61.21.82.433.64.24.85.466.67.27.8

• EV / EVSE (aşaky ok)
• kW / EV (ýokarky ok)

Elektrik ýük awtoulaglarynyň täjirçilik taýdan elýeterli bolýan sebitlerinde, batareýaly elektrik ýük awtoulaglary diňe şäher we sebitde däl, eýsem traktor-tirkeg sebit we uzak aralykly segmentlerde hem artýan operasiýalar üçin adaty dizel ýük awtoulaglary bilen TCO esasynda bäsleşip bilerler. Ýetmeli wagty kesgitleýän üç parametr ýol tölegleri; ýangyç we operasiýa çykdajylary (meselem, ýük awtoulagy operatorlarynyň ýüzbe-ýüz bolýan dizel we elektrik energiýasynyň bahalarynyň arasyndaky tapawut we tehniki hyzmat çykdajylarynyň azaldylmagy); we awtoulagyň ilkinji satyn alyş bahasyndaky tapawudy azaltmak üçin KAPEX subsidiýalarydyr. Elektrik ýük awtoulaglary şol bir operasiýalary has az ömürlik çykdajylar bilen üpjün edip bilýändigi sebäpli (arzanladyşly nyrh ulanylanda hem), awtoulag eýeleriniň ilkinji çykdajylaryny öwezini dolmagy garaşýan zatlary elektrik ýa-da adaty ýük awtoulagyny satyn almagy kesgitlemekde esasy faktor bolup durýar.

Uzak aralyklara niýetlenen elektrik ýük awtoulaglarynyň ykdysadyýeti, eger "smenanyň daşynda" (meselem, gijeki ýa-da başga uzak wagtlap işlemeýän wagtlar) haýal zarýad bermegi iň ýokary derejä çykarmak, "smenanyň ortasynda" (meselem, arakesme wagtynda), çalt (350 kW çenli) ýa-da örän çalt (>350 kW) zarýad bermek üçin elektrik ulgamy operatorlary bilen köpçülikleýin satyn alyş şertnamalaryny baglaşmak, şeýle hem goşmaça girdeji üçin akylly zarýad bermegi we ulagdan elektrik ulgamyna geçirmek mümkinçiliklerini öwrenmek arkaly zarýad bermek çykdajylaryny azaltmak mümkin bolsa, ep-esli gowulandyrylyp bilner.

Elektrik ýük awtoulaglary we awtobuslar energiýasynyň köp bölegini smenadan daşary zarýadlamaga daýanar. Bu, esasan, hususy ýa-da ýarym hususy zarýadlama depolarynda ýa-da awtoýollardaky jemgyýetçilik stansiýalarynda we köplenç gijelerine amala aşyrylar. Agyr ýük awtoulaglaryna bolan artýan islegi kanagatlandyrmak üçin depolary ösdürmek zerur bolar we köp halatlarda paýlaýyş we geçirijilik ulgamynyň täzelenmegini talap edip biler. Ulaglaryň gatnaw aralygynyň talaplaryna baglylykda, depo zarýady şäher awtobuslaryndaky, şeýle hem şäher we sebit ýük awtoulaglaryndaky işleriň köpüsini öz içine almak üçin ýeterlik bolar.

Dynç alyş döwürlerini talap edýän düzgünler, ýolda çalt ýa-da örän çalt zarýad beriş mümkinçilikleri bar bolsa, smenalaryň ortasynda zarýadlamak üçin wagt aralygyny hem üpjün edip biler: Ýewropa Bileleşigi her 4,5 sagat awtoulag sürenden soň 45 minut arakesme talap edýär; Birleşen Ştatlar 8 sagatdan soň 30 minut arakesme talap edýär.

Söwda taýdan elýeterli bolan göni tok (DC) çalt zarýad beriş stansiýalarynyň köpüsi häzirki wagtda 250-350 kW aralygyndaky kuwwatlylygy üpjün edýär. Ýewropa Geňeşi we Parlamenti tarapyndan gazanylan elektrik agyr ýük awtoulaglary üçin infrastrukturany ornaşdyrmak boýunça 2025-nji ýyldan başlap tapgyrlaýyn prosesi öz içine alýar. ABŞ-da we Ýewropada sebit we uzak aralykly ýük awtoulaglary üçin kuwwatlylyk talaplary boýunça geçirilen soňky barlaglar, 30-45 minutlyk arakesme wagtynda elektrik ýük awtoulaglaryny doly zarýadlamak üçin 350 kW-dan ýokary we 1 MW-a çenli zarýad beriş kuwwatynyň gerek bolup biljekdigini görkezýär.

Sebitleýin we hususan-da uzak aralykly operasiýalary tehniki we ykdysady taýdan amatly etmek üçin çalt ýa-da ultra çalt zarýad bermegiň zerurdygyny ykrar edip, 2022-nji ýylda Traton, Volvo we Daimler garaşsyz bilelikdäki kärhana döretdiler. Üç sany agyr ýük önümçilik toparyndan 500 million ýewro möçberinde umumy maýa goýumlary bilen bu başlangyç Ýewropada 1700-den gowrak çalt (300-den 350 kW-a çenli) we ultra çalt (1 MWt) zarýad beriş nokatlaryny ýerleşdirmegi maksat edinýär.

Häzirki wagtda köp sanly zarýad beriş standartlary ulanylýar we örän çalt zarýad beriş üçin tehniki aýratynlyklar işlenip düzülýär. Öndürijiler tarapyndan dürli ýollary yzarlaýan awtoulag importçylary we halkara operatorlary üçin dörejek çykdajylaryň, netijesizligiň we kynçylyklaryň öňüni almak üçin agyr ýük göteriji elektrik awtoulaglary üçin zarýad beriş standartlarynyň we özara işlemegiň mümkin bolan iň ýokary derejede gabat gelmegini üpjün etmek zerur bolar.

Hytaýda Hytaýyň Elektrik Geňeşi we CHAdeMO-nyň “ultra ChaoJi” atly bilelikdäki işläp düzüjiler agyr ýük awtoulaglary üçin birnäçe megawatta çenli zarýad beriş standartyny işläp düzýärler. Ýewropada we ABŞ-da, mümkin bolan iň ýokary kuwwaty bolan CharIN Megawatt zarýad beriş ulgamynyň (MCS) tehniki aýratynlyklary. Halkara Standartlaşdyrma Guramasy (ISO) we beýleki guramalar tarapyndan işlenip düzülýär. Söwda üçin zerur boljak MCS-iň gutarnykly tehniki aýratynlyklarynyň 2024-nji ýylda taýýarlanmagyna garaşylýar. 2021-nji ýylda Daimler Trucks we Portland General Electric (PGE) tarapyndan hödürlenen ilkinji megawatt zarýad beriş meýdançasyndan, şeýle hem Awstriýada, Şwesiýada, Ispaniýada we Beýik Britaniýada maýa goýumlaryndan we taslamalaryndan soň.

1 MW kuwwatly zarýad berijileriň täjirçilik maksatly ulanylmagy uly maýa goýumlaryny talap eder, sebäbi şeýle ýokary kuwwatlylyk zerurlyklary bolan stansiýalar gurnamakda we elektrik ulgamyny täzelemekde uly çykdajylara sebäp bolar. Umumy elektrik energiýasy kommunal hyzmatlarynyň biznes modellerini we energiýa pudagynyň düzgünlerini gaýtadan gözden geçirmek, gyzyklanýan taraplaryň arasynda meýilnamalaşdyrmagy utgaşdyrmak we akylly zarýad bermek synag taslamalary we maliýe höweslendirmeleri arkaly gönüden-göni goldaw bermäge kömek edip biler, şeýle hem irki tapgyrlarda görkezme we kabul etmek çaltlaşdyrylyp biler. Ýakynda geçirilen bir gözlegde MCS derejeli zarýad beriji stansiýalary işläp düzmek üçin käbir esasy dizaýn meseleleri beýan edilýär:

• Elektrik geçirijileriniň we kiçi stansiýalaryň golaýyndaky awtoýol depolarynyň ýerleşýän ýerlerinde zarýad beriş stansiýalaryny meýilleşdirmek çykdajylary azaltmak we zarýad berijileriň ulanylyşyny artdyrmak üçin iň gowy çözgüt bolup biler.
• Çykdajylary azaltmak üçin elektrik geçirijilerine gönüden-göni birikmeler bilen "dogry ölçegli" baglanyşyklar, şeýlelik bilen paýlaýyş ulgamlaryny wagtlaýyn we gysga möhletli esasda täzelemek ýerine, ýük daşamak işiniň uly paýy elektrikleşdirilen ulgamyň energiýa zerurlyklaryny öňünden görmek möhüm bolar. Bu bolsa, ulgam operatorlary bilen pudaklar boýunça töleg infrastrukturasyny işläp düzüjileriň arasynda gurluşly we utgaşdyrylan meýilnamalaşdyrmagy talap eder.
• Elektrik geçiriji ulgamlarynyň özara baglanyşygy we elektrik ulgamyny täzelemek 4-8 ​​ýyl dowam edip bilýändigi sebäpli, ýokary derejeli zarýad beriş stansiýalaryny ýerleşdirmek we gurmak işleri mümkin boldugyça çalt başlanmaly.

Çözgütler stasionar ammarlary gurnamagy we ýerli gaýtadan dikeldilýän energiýa kuwwatlyklaryny, şeýle hem akylly zarýad beriş bilen birleşdirmegi öz içine alýar, bu bolsa elektrik ulgamyna birikmek bilen baglanyşykly infrastruktura çykdajylaryny we elektrik energiýasyny satyn almak çykdajylaryny azaltmaga kömek edip biler (meselem, ýük awtoulagy operatorlaryna günüň dowamynda bahalaryň üýtgeýänligini arbitraž arkaly çykdajylary iň pes derejä düşürmäge mümkinçilik bermek, ulagdan elektrik ulgamyna mümkinçiliklerinden peýdalanmak we ş.m. arkaly).

Elektrikli agyr ýük awtoulaglaryna (HDV) energiýa bermegiň beýleki wariantlary batareýa çalşyrmak we elektrik ýol ulgamlarydyr. Elektrik ýol ulgamlary ýük awtoulagyna energiýany ýoldaky induktiw spirallar arkaly ýa-da ulag bilen ýoluň arasyndaky geçirijilik arkaly ýa-da kontaktar (hawa) liniýalar arkaly geçirip biler. Kontakar we beýleki dinamiki zarýad beriş wariantlary nol zyňyndyly sebitleýin we uzak aralykly ýük awtoulaglaryna geçmekde uniwersitet derejesindäki çykdajylary azaltmak üçin geljegi uly bolup biler, bu bolsa umumy maýa we iş çykdajylary babatda oňyn netije berýär. Şeýle hem, olar batareýa kuwwatyna bolan zerurlyklary azaltmaga kömek edip bilerler. Elektrik ýol ulgamlary diňe ýük awtoulaglary bilen däl, eýsem elektrik awtoulaglary bilen hem utgaşykly boljak ýaly döredilen bolsa, batareýa islegi has-da azaldyp we ulanylyşyny has-da gowulandyryp bolar. Şeýle-de bolsa, şeýle çemeleşmeler tehnologiýany ösdürmek we dizaýn babatda has uly päsgelçilikleri döredýän we has köp maýa talap edýän induktiw ýa-da ýol içindäki dizaýnlary talap eder. Şol bir wagtyň özünde, elektrik ýol ulgamlary demir ýol pudagynyňky ýaly uly kynçylyklary döredýär, şol sanda ýollaryň we ulaglaryň standartlaşdyrylmagyna (tramwaýlar we trolleýbuslar bilen görkezilişi ýaly), uzak aralykly syýahatlar üçin serhetlerden utgaşyklylyga we degişli infrastruktura eýeçilik modellerine uly zerurlyk bar. Olar ýük awtoulaglarynyň eýeleri üçin ugurlar we ulag görnüşleri babatda az çeýeligi üpjün edýär we umumy ösüş çykdajylary ýokary, bu bolsa olaryň adaty zarýad beriş stansiýalaryna garanyňda bäsdeşlige ukyplylygyna täsir edýär. Bu kynçylyklary göz öňünde tutup, şeýle ulgamlar ilki bilen köp ulanylýan ýük daşamak geçelgelerinde iň netijeli ýagdaýda ornaşdyrylar, bu bolsa dürli döwlet we hususy gyzyklanýan taraplaryň arasynda ýakyn utgaşyklylygy talap eder. Germaniýada we Şwesiýada şu güne çenli geçirilen jemgyýetçilik ýollaryndaky demonstrasiýalar hususy we döwlet edaralarynyň çempionlaryna daýandy. Elektrik ýol ulgamynyň synag taslamalaryna çagyryşlar Hytaýda, Hindistanda, Beýik Britaniýada we ABŞ-da hem göz öňünde tutulýar.

Agir ýük awtoulaglary üçin zarýad beriş zerurlyklary

Arassa Ulaglar boýunça Halkara Geňeşiniň (ICCT) seljermesi taksi hyzmatlarynda (meselem, welosiped taksilerinde) elektrik iki tigirli ulaglar üçin batareýa çalşmagyň nokatly zarýad berýän BEV ýa-da ICE iki tigirli ulaglar bilen deňeşdirilende iň bäsdeşlikli TCO hödürleýändigini görkezýär. Iki tigirli ulag arkaly soňky mile eltip bermek ýagdaýynda, nokatly zarýad bermek häzirki wagtda batareýa çalşmakdan TCO artykmaçlygyna eýedir, ýöne dogry syýasat höweslendirmeleri we ölçegleri bilen çalşmak belli bir şertlerde amatly wariant bolup biler. Umuman, ortaça gündelik geçilen aralyk artdygyça, batareýa çalşylýan batareýaly elektrik iki tigirli ulag nokatly zarýad berýän ýa-da benzinli ulaglara garanyňda has tygşytly bolýar. 2021-nji ýylda umumy batareýa aýratynlyklary boýunça bilelikde işlemek arkaly ýeňil awtoulaglaryň, şol sanda iki/üç tigirli ulaglaryň batareýa çalşmagyny ýeňilleşdirmek maksady bilen Çalşyryp bolýan Batareýalar Motosikl Konsorsiumy döredildi.

Hindistanda iki/üç tigirli elektrik ulaglarynyň batareýalaryny çalşyrmak aýratyn hem güýçlenýär. Häzirki wagtda Hindistan bazarynda ondan gowrak dürli kompaniýa bar, şol sanda Hytaý Taýpeýinde ýerleşýän elektrik skuteri we batareýalary çalşyrmak tehnologiýasynyň lideri Gogoro. Gogoro Hytaý Taýpeýindäki elektrik skuterleriniň 90% -ni batareýalarynyň işleýändigini öňe sürýär we Gogoro ulgamynyň dokuz ýurtda, esasan Aziýa-Ýuwaş ummany sebitinde 500 000-den gowrak elektrik iki tigirli ulagy goldamak üçin 12 000-den gowrak batareýa çalşyrmak stansiýasy bar. Gogoro häzir Hindistanda ýerleşýän Zypp Electric bilen hyzmatdaşlyk ýola goýdy, bu kompaniýa soňky mil eltip bermek üçin elektrik ulagyny hyzmat hökmünde ulanýar; olar bilelikde Deli şäherinde kärhanalar arasyndaky soňky mil eltip bermek operasiýalary üçin synag taslamasynyň çäginde 6 batareýa çalşyrmak stansiýasyny we 100 elektrik iki tigirli ulagy ýerleşdirýärler. 2023-nji ýylyň başynda olar bu puly ýygnadylar we ony 2025-nji ýyla çenli Hindistanyň 30 şäherinde 200 000 sany elektrik iki tigirli awtoulag parkyny giňeltmek üçin ulanarlar. “Sun Mobility” Hindistanda batareýa çalşmagyň has uzak taryhyna eýedir, ýurduň dürli künjeklerinde “Amazon India” ýaly hyzmatdaşlary bilen elektrik iki we üç tigirli awtoulaglar, şol sanda elektron rikşalar üçin köp sanly çalşyş stansiýalary bar. Taýland şeýle hem motosikl taksileri we eltip beriş sürüjileri üçin batareýa çalşmak hyzmatlaryny görýär.

Aziýada iň köp ýaýran bolsa-da, elektrikli iki tigirli ulaglara batareýa çalşyrmak Afrikada hem ýaýraýar. Mysal üçin, Ruandanyň elektrik motosikllerini öndürýän startapy uzak günlük aralyklary talap edýän motosikl taksilerine hyzmat etmek bilen batareýa çalşyrmak stansiýalaryny dolandyrýar. "Ampersand" Kigalide on sany we Keniýanyň Naýrobi şäherinde üç sany batareýa çalşyrmak stansiýasyny gurdy. Bu stansiýalar aýda 37 000-e golaý batareýa çalşyrmagyny amala aşyrýar.

Iki/üç tigirli ulaglar üçin batareýany çalşyrmak baha artykmaçlyklaryny hödürleýär

Ýük awtoulaglary üçin, aýratyn hem, batareýany çalşyrmagyň örän çalt zarýadlamaga garanyňda uly artykmaçlyklary bolup biler. Birinjiden, çalşyrmak mümkin boldugyça az wagt alyp biler, muny kabel arkaly zarýadlama arkaly amala aşyrmak kyn we gymmat bolar, orta we ýokary woltly elektrik ulgamlaryna birikdirilen örän çalt zarýadlama enjamy we gymmat batareýa dolandyryş ulgamlary we batareýa himiýasy gerek bolar. Iň çalt zarýadlamadan gaça durmak batareýanyň kuwwatyny, işini we ömrüni uzaldyp biler.

Batareýany hyzmat hökmünde ulanmak (BaaS), ýük awtoulagyny we batareýany satyn almagy bölmek we batareýa üçin kärende şertnamasyny düzmek, ilkinji satyn alyş çykdajylaryny ep-esli azaldýar. Mundan başga-da, ýük awtoulaglary litium-nikel-marganes-kobalt oksidi (NMC) batareýalaryndan has berk bolan litium demir fosfat (LFP) batareýalarynyň himiki maddalaryna bil baglaýandygy sebäpli, olar howpsuzlyk we elýeterlilik babatda çalşyrmak üçin gowy amatlydyr.

Şeýle-de bolsa, awtoulagyň ululygy we agyr batareýalar sebäpli, çalşygy amala aşyrmak üçin has köp ýer we ýöriteleşdirilen enjamlar gerek bolany üçin, ýük awtoulagynyň batareýalaryny çalşyrmak üçin stansiýa gurmagyň bahasy has ýokary bolar. Başga bir esasy päsgelçilik, batareýalaryň belli bir ululyga we kuwwata laýyk standartlaşdyrylmagy talabydyr, ýük awtoulagynyň OEM-leri muny bäsdeşlige ukyplylyk üçin kynçylyk hökmünde kabul edip bilerler, sebäbi batareýanyň dizaýny we kuwwaty elektrik ýük awtoulaglaryny öndürijileriň arasynda esasy tapawutlandyryjydyr.

Hytaý ýük awtoulaglary üçin batareýa çalşyrmakda öňdebaryjy orny eýeleýär, sebäbi ol uly syýasat goldawyna we kabel zarýadlamasynyň üstüni ýetirmek üçin niýetlenen tehnologiýany ulanýar. 2021-nji ýylda Hytaýyň MIIT-i birnäçe şäherde batareýa çalşyrmak tehnologiýasyny synagdan geçirjekdigini, şol sanda üç şäherde HDV batareýa çalşyrjakdygyny yglan etdi. Hytaýyň agyr ýük awtoulaglaryny öndürijileriniň ählisi diýen ýaly FAW, CAMC, Dongfeng, Jiangling Motors Corporation Limited (JMC), Shanxi Automobile we SAIC.

Hytaý ýük awtoulaglarynyň batareýalaryny çalşyrmakda öň hatarda durýar

Hytaý ýeňil awtoulaglar üçin batareýa çalşyrmakda hem öňdebaryjydyr. Ähli görnüşlerde Hytaýdaky batareýa çalşyrmak stansiýalarynyň umumy sany 2022-nji ýylyň ahyrynda diýen ýaly boldy, bu 2021-nji ýylyň ahyryndakydan 50% ýokarydyr. Batareýa çalşyrmak mümkinçiligi bolan awtoulaglary we goldaw beriji çalşyrmak stansiýalaryny öndürýän NIO, Hytaýdakydan has köp işleýär we bu ulgamyň Hytaýyň esasy böleginiň üçden iki böleginden gowragyny öz içine alýandygyny habar berýär. Olaryň çalşyrmak stansiýalarynyň ýarysy 2022-nji ýylda gurnaldy we kompaniýa 2025-nji ýyla çenli dünýäde 4000 batareýa çalşyrmak stansiýasyny döretmegi maksat edinýär. Kompaniýanyň çalşyrmak stansiýalary günde 300-den gowrak çalşyrmak işini ýerine ýetirip, 20-80 kW kuwwatlylykda bir wagtda 13 batareýa zarýad berip bilýär.

NIO şeýle hem 2022-nji ýylyň ahyryna golaý Ýewropa bazarlarynda batareýa çalşyrmaga mümkinçilik berýän awtoulag modelleri elýeterli bolansoň, Ýewropada batareýa çalşyrmak stansiýalaryny gurmak meýilnamasyny yglan etdi. Şwesiýadaky ilkinji NIO batareýa çalşyrmak stansiýasy şu ýylda açyldy we 2022-nji ýylyň ahyryna çenli Norwegiýada, Germaniýada, Şwesiýada we Niderlandlarda on sany NIO batareýa çalşyrmak stansiýasy açyldy. NIO awtoulaglaryna hyzmat edýän çalşyrmak stansiýalaryndan tapawutlylykda, Hytaýyň batareýa çalşyrmak stansiýasynyň operatory Aultonyň stansiýalary 16 dürli awtoulag kompaniýalarynyň 30 modelini goldaýar.

Batareýany çalşyrmak, şahsy awtoulaglara garanyňda, gaýtadan zarýadlama wagtyna has duýgur bolan LDV taksi parklary üçin hem has özüne çekiji wariant bolup biler. ABŞ-nyň täze kompaniýasy bolan "Ample" häzirki wagtda San-Fransisko aýlagynyň sebitinde 12 batareýany çalşyrýan stansiýany dolandyrýar we esasan "Uber" awtoulaglaryna hyzmat edýär.

Hytaý ýeňil awtoulaglar üçin batareýa çalşyrmakda hem öňdebaryjydyr

Salgylanmalar

Haýal zarýad berijileriň kuwwaty 22 kW-dan az ýa-da deňdir. Çalt zarýad berijiler 22 kW-dan ýokary we 350 kW-a çenli kuwwatly zarýad berijilerdir. “Zarýad beriji nokatlar” we “zarýad berijiler” bir-biriniň ornuny tutýar we bir wagtyň özünde zarýad berip bilýän elektromobilleriň sanyny görkezýän aýratyn zarýad beriji rozetkalary aňladýar. “Zarýad beriji stansiýalar” birnäçe zarýad beriji nokatlara eýe bolup biler.

Öň direktiw bolan teklip edilýän AFIR resmi taýdan tassyklanandan soň, Ýewropa Bileleşiginiň çäginde TEN-T, esasy we ikinji derejeli ýollaryň ugrunda gurnalan zarýad berijileriň arasyndaky iň ýokary aralygy göz öňünde tutýan hökmany kanunçylyk namasyna öwrülerdi.

Induktiw çözgütler täjirçilik taýdan has uzakda we awtoýol tizliklerinde ýeterlik energiýa üpjün etmekde kynçylyklara duçar bolýarlar.