ISO 15118 serisi standartları: Avrupa Birliği'ne gönderilecek şarj istasyonları için "zorunlu sorular"

Çin'deki şarj istasyonu endüstrisinde, üreticiler genellikle maliyet, görünüm tasarımı, yapısal güvenlik (yangın/IP/güvenlik mesafesi), performans parametreleri (akım ve voltaj doğruluğu), uyumluluk (büyük araç üreticileriyle uyumluluk) ve koruma fonksiyonları (acil durdurma/arıza durdurma) gibi temel göstergelere odaklanırken, araçlar ve şarj istasyonları arasındaki iletişim protokollerinin tutarlılığına genellikle yeterince dikkat edilmemektedir. Yapılan incelemede, Çin'deki CCC sertifikasyonu için GB/T 27930 "Araç Dışı İletken Şarj Cihazları ve Elektrikli Araçlar Arasındaki Dijital İletişim Protokolü" ve GB/T 34658 "Elektrikli Araçlar için Araç Dışı İletken Şarj Cihazları ve Akü Yönetim Sistemleri Arasındaki İletişim Protokolünün Tutarlılık Testi"ne atıfta bulunan GB 39752 ve GB 44263 standartlarının zorunlu gereklilikler olmadığı tespit edilmiştir.

Ancak şirketler dikkatlerini AB pazarına çevirdiğinde, iletişim protokolü tutarlılığı aşılmaz bir uyumluluk eşiği haline geliyor; ISO 15118 serisi standartları, AB düzenlemelerinin zorunlu etkisiyle şarj istasyonlarının küresel pazara açılması için bir "pasaport" niteliği taşıyor.

Avrupa şarj istasyonu yönetmeliği IEC 61851-24:2014/2023 Ek C, DC şarj istasyonlarının yüksek dereceli iletişiminin DIN SPEC 70121:2014 veya ISO 15118-2:2014 gerekliliklerine uyması gerektiğini zaten belirtmiştir (her ikisi de aynı anda desteklenebilir).

Bu gereklilik, bazı yerli şarj istasyonu işletmeleri için zorluklar ortaya çıkarmıştır.

Ancak SECC modüllerinin satın alınması veya şirket içinde geliştirilmesi sadece ilk adımdır. SECC modülünün şarj istasyonuna takılmasının ardından, modülün tüm istasyonla birlikte kullanıldığında DIN SPEC 70121:2014 veya ISO 15118-2:2014 Avrupa standardının gerekliliklerini karşıladığının kanıtlanması da gereklidir.

Maliyetleri düşürmek için birçok kazık firması yalnızca DIN SPEC 70121 standardını desteklemeyi tercih eder; çünkü bu, SECC'nin dış kaynak kullanımının maliyetini azaltır ve testleri kolaylaştırır.

Ancak, yalnızca DIN 70121 standardını desteklemek, Avrupa Birliği'nin en son gereksinimlerini karşılamak için artık yeterli değil.

Avrupa Birliği, Haziran 2025'te (AB) 2025/656 sayılı KOMİSYON DELEGE EDİLMİŞ YÖNETMELİĞİ'ni yayınladı. Bu yönetmelik, kablosuz şarj, elektrikli yol sistemleri ve karayolu taşımacılığı araçları için hidrojen tedariki ile ilgili (AB) 2023/1804 sayılı Yönetmeliğin bir eki ve revizyonudur. 2023 yılında yayınlanan (AB) 2023/1804 sayılı Yönetmelik, daha yaygın olarak Alternatif Yakıt Altyapı Yönetmeliği (AFIR) olarak bilinmektedir. AB tarafından sıfır emisyonlu ulaşıma geçişi hızlandırmak ve alternatif yakıt (elektrik, hidrojen vb.) altyapısındaki eksikliği gidermek için getirilen önemli bir politika yönetmeliğidir. Amacı, üye devletleri yasal düzenlemeler yoluyla şarj ve yakıt ikmali gibi altyapı ağlarını iyileştirmeye zorlamak, kullanıcıların menzil ve enerji yenileme konusundaki endişelerini ortadan kaldırmak ve elektrikli araçların (EV'ler), hidrojen yakıt hücreli araçların (FCEV'ler) ve ağır hizmet tipi elektrikli kamyonların yaygınlaşmasını desteklemektir.

Basitçe ifade etmek gerekirse, AB, tam yasal geçerliliğe sahip ve tüm üye devletler için doğrudan uygulanabilir zorunlu bir gereklilik olan Alternatif Yakıt Altyapısı Yönetmeliği'nin (AFIR) revize edilmiş bir versiyonunu yayınladı.

Önemli değişiklikler şunlardır:

• (1) 8 Ocak 2026'dan sonra, halka açık olan ve yeni kurulan veya yenilenen tüm şarj istasyonları, AC ve DC şarj istasyonları dahil olmak üzere, en azından EN ISO 15118-2:2016 gerekliliklerine uymalıdır.
• (2) 1 Ocak 2027'den sonra, halka açık olan ve yeni kurulan veya yenilenen tüm şarj istasyonları, AC ve DC şarj istasyonları dahil olmak üzere, en azından EN ISO 15118-20:2022 gerekliliklerine uymalıdır. Şarj istasyonu, PNC (Tak ve Çalıştır) işlevi gibi otomatik kimlik doğrulama ve yetkilendirme hizmetleri sağlıyorsa, hem EN ISO 15118-2:2016 hem de EN ISO 15118-20:2022 standardına uymalıdır.

1 Ocak 2027'den sonra, özel şarj noktalarında kurulan veya yenilenen tüm şarj istasyonlarının, mod 2 AC şarj noktaları için EN IEC 61851-1:2019 ve mod 3 AC şarj noktaları ve mod 4 DC şarj noktaları için EN ISO 15118-20:2022 standartlarına uygun olması gerekmektedir.

Özetle, 2026'dan sonra yeni kurulan veya yenilenen tüm kamuya açık DC kazıkların EN ISO 15118-2:2016 gerekliliklerine uyması ve 2027'den sonra yeni kurulan veya yenilenen tüm DC kazıkların ve Mod 3 AC kazıkların ayrıca EN ISO 15118-20:2022 gerekliliklerine de uyması gerekmektedir.

Şarj istasyonu ailesinde, yalnızca mod 2 IC-CPD, direktifin kapsamı dışındadır. Çin'de bu tip taşınabilir şarj istasyonuna araç içi şarj denir ve Avrupa'da güç genellikle 3,7 kW'ı geçmez. (AB) 2025/656 Yönetmeliğinde verilen açıklama, PWM (Darbe Genişliği Modülasyonu) kullanan mod 2 AC istasyonlarının yeterli olduğu, ISO 15118-2 veya 20'yi desteklediği ve son kullanıcıya ek bir değer sağlamayacağı yönündedir.

Yerli kazık şirketleri için bu yeni düzenleme önemli teknik engeller yaratabilir. Sadece DIN 70121'i karşılamak yeterli değil, yakında ISO 15118'i desteklemek de zorunlu hale gelecek; hem ISO 15118-2 hem de ISO 15118-20'yi desteklemek gerekiyor. Küresel pazara açılmak isteyen bazı kazık şirketleri bu standartlara aşina değil ve DIN SPEC 70121, ISO 15118-2 ve ISO 15118-20 arasındaki farkları ve bunları desteklemenin amacını anlamaları gerekiyor. Avrupa'da araçlar ve kazıklar arasındaki iletişim için neden bu kadar çok standart var?

Bu, tarihsel mirasla başlar. 2010 yılının başlarında, IEC Teknik Komitesi 69 (TC69) ve ISO Teknik Komitesi 22 (TC22) Ortak Çalışma Grubu, elektrikli araçlar ve şarj istasyonları arasındaki iletişim standardizasyonu sorununu ele almak amacıyla ISO 15118 standart serisini geliştirmek için iş birliğine başladı. Çalışma grubunun kapsamlı değerlendirmeleri ve uyumlu bir ana sürüm oluşturma isteği nedeniyle, ISO 15118 standart serisinin hazırlık süresi çok uzun sürdü ve bu da resmi yayınlanmalarında gecikmeye yol açtı.

Ancak piyasa daha fazla bekleyemez. Özellikle Alman otomobil üreticileri, elektrikli araçlarının mümkün olan en kısa sürede evrensel şarj imkanına kavuşmasını ve pazar avantajı elde etmesini umuyor. Bu nedenle Almanya'daki sektör paydaşları güçlerini birleştirerek, DIN çerçevesinde, ISO 15118'de ele alınan nispeten olgun içeriklerden bazılarını, hemen uygulanabilecek bir Alman ulusal standardı geliştirmek için kullandılar. 2012'de DIN SPEC 70121 yayınlandı; 2014'te güncellendi; 2018'de ise test spesifikasyon standardı DIN SPEC 70122:2018 yayınlandı.

ISO 15118 standardı geç geldi ve ilk sürümü 2013 yılında resmi olarak yayınlandı; 2014 ve 2018 yıllarında ise sırasıyla belirli uygulama katmanı standartları ve test standartları yayınlandı. ISO 15118, hızla gelişen geniş bir standartlar serisidir. İlk nesilde iletim yüklemesiyle ilgili beş standart bulunmaktadır:

DIN SPEC 70121:2014, yukarıda bahsedilen ISO 15118-2/3'ün basitleştirilmiş bir versiyonu olarak görülebilir. DIN SPEC 70121 yalnızca DC şarjı desteklerken, ISO 15118-1 ila 5 standartları hem AC hem de DC şarjı, ayrıca TLS şifrelemeyi, tak ve çalıştır (PNC) işlevselliğini ve akıllı şarjı destekleyebilir.

2022 yılında, ISO 15118 serisi, daha önce de belirtildiği gibi, şarj standartlarının ikinci neslini, yani ISO 15118-20:2022'yi yayınladı. ISO 15118-2 ile karşılaştırıldığında, orijinal temele ek olarak TLS1.3 şifreleme, V2G (elektrik enerjisinin şebekeye iletilmesi), WPT (kablosuz şarj) ve ACD (otomatik cihaz bağlantısı) işlevlerini de desteklemektedir.

Avrupa Komisyonu'nun sanayi politikasıyla ilgili hususları bulunmaktadır. Alternatif yakıt altyapısının yaygınlaştırılmasına ilişkin 2014/94/AB sayılı Direktif, henüz bir yönetmelik değil, bir direktif iken ilk olarak 2014 yılında yayımlanmıştır. Direktif, yönetmeliklerin zorunlu gerekliliklerinden farklıdır, çünkü yalnızca ulaşılması gereken sonuçları belirtir, ancak nicel gereklilikleri belirtmez.

Avrupa Komisyonu, yeni enerji altyapısının inşasının hızlandırılması gerektiğinin farkındadır; aksi takdirde, 2050 karbon azaltma hedefine ulaşmak zorlaşmakla kalmayacak, aynı zamanda otomotiv ve dağıtılmış enerji sektörleri arasındaki rekabette de geride kalınacaktır. Bu durumu tersine çevirmek için AB, 2023 yılında 2014/94/AB direktifini, net nicel hedeflerle 2023/1804 sayılı Yönetmelik (AB) ile güncelledi.

ISO 15118-20 standardının gereklilikleri, AB'nin şarj istasyonlarının ve elektrikli araçların elektrik şebekesine entegrasyonunu hızlandırma arzusunu açıkça ortaya koymaktadır; bu entegrasyon, elektrikli araçların şebekeyle derinlemesine entegre olmasını gerektirmektedir. Şarj istasyonları aracılığıyla elektrik şebekesine bağlanan elektrikli araçlar, yalnızca araç olarak değil, aynı zamanda elektrik sisteminde dağıtılmış enerji depolama üniteleri olarak da hizmet vermekte ve akıllı şebekenin bir parçası olmaktadır.

Yönetmeliklerin yayınlanmasının ardından Avrupa Birliği üye devletleri aktif olarak yanıt vermeye başladı. Fransa, Kasım 2025'te özel elektrikli araç satın alımı için ekolojik sübvansiyonlar sağlayacağını duyurdu; Almanya ise Kasım 2025'te, Avrupa Birliği Yönetmeliği (AFIR) 2023/1804 ile tamamen uyumlu, 2030 yılına kadar şarj altyapısı için bir ana plan yayınladı.

Küresel ölçekte önde gelen üçüncü taraf test ve belgelendirme kuruluşu olan TÜVSÜD, 160 yıllık teknolojik birikimi ve profesyonel avantajlarıyla şarj istasyonu işletmelerine tam yaşam döngüsü uyumluluk desteği sağlayabilmektedir. TÜVSÜD, ulaşımın küresel sıfır karbon dönüşümünü ve enerjinin sürdürülebilir gelişimini birlikte desteklemek için teknolojik, kaynak ve küresel ağ avantajlarından yararlanmaya devam edecektir.